Minął termin płatności, a klient milczy

Jeżeli termin płatności nie wynikał z umowy ani z faktury, dług staje się wymagalny dopiero po wezwaniu dłużnika do spełnienia świadczenia. Bez wezwania trudno wskazać dzień, od którego naliczasz odsetki, a sąd zapyta o niego wprost.

Wezwanie ma jeszcze jedną funkcję, o której łatwo zapomnieć. Pozew musi zawierać informację, czy próbowałeś rozwiązać spór poza sądem, a jeśli nie, to dlaczego. Wysłane wezwanie zamyka ten wymóg jednym zdaniem.

Wyślij je listem poleconym za potwierdzeniem odbioru albo mailem, z którego zachowasz kopię. Wygeneruj wezwanie do zapłaty, jeśli chcesz mieć pewność, że zawiera wszystko, co trzeba.

Najczęstszy błąd to założenie, że opłata zawsze wynosi 5% wartości sporu. Przy sporze do 20 000 zł opłata jest stała, a nie procentowa, i zależy od progu, w który wpada Twoja kwota. Dopiero powyżej 20 000 zł liczy się 5% wartości przedmiotu sporu.

Przy 3 000 zł zapłacisz więc 200 zł, a nie 150 zł. Niedopłata nie kończy sprawy, ale kosztuje czas: przewodniczący wezwie do uzupełnienia w terminie tygodnia, a po bezskutecznym upływie pozew zostanie zwrócony.

E-sąd, czyli elektroniczne postępowanie upominawcze, jest tańszy i szybszy, bo nie dołączasz dowodów. Sąd nie bada, czy roszczenie istnieje — sprawdza pozew formalnie i wydaje nakaz zapłaty. Wbrew częstemu przekonaniu nie ma tu górnego limitu wartości; nakazu nie wyda się tylko wtedy, gdy roszczenie jest niepieniężne albo gdy nakaz trzeba doręczyć za granicę.

Ryzyko jest jedno: wystarczy sprzeciw pozwanego, żeby nakaz stracił moc, a postępowanie zostało umorzone. Wtedy sprawa i tak trafia do zwykłego sądu, tylko później.

Jeżeli masz mocne dokumenty — podpisaną umowę, zaakceptowaną fakturę, pisemne uznanie długu — rozważ od razu postępowanie nakazowe. Nakaz w tym trybie jest mocniejszy, a pozwany, żeby go podważyć, musi wnieść zarzuty i zapłacić trzy czwarte opłaty.

Za opóźnienie w zapłacie należą Ci się odsetki ustawowe, nawet jeśli nie poniosłeś żadnej szkody i nawet jeżeli opóźnienie nie było winą dłużnika. Nie musisz tego zastrzegać w umowie.

Stopa odsetek zmienia się razem ze stopą referencyjną Narodowego Banku Polskiego, więc nie przepisuj jej z artykułu sprzed roku. Kalkulator odsetek liczy według aktualnej stawki i pokazuje datę, od której obowiązuje.

W relacjach między firmami obowiązują odrębne, wyższe stawki z ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. To osobna podstawa niż odsetki z Kodeksu cywilnego i nie należy ich mylić.

Podstawowy termin przedawnienia wynosi sześć lat, ale dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz dla świadczeń okresowych to trzy lata. Jeżeli wystawiłeś fakturę w ramach firmy, obowiązuje Cię ten krótszy termin.

Koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin jest krótszy niż dwa lata. Trzyletni dług wymagalny w marcu 2023 przedawni się więc z końcem grudnia 2026, a nie w marcu.

Jest jeszcze jedna rzecz, którą trzeba wiedzieć przed zapłaceniem opłaty sądowej. Jeżeli dłużnikiem jest konsument, po upływie przedawnienia w ogóle nie można domagać się zaspokojenia roszczenia — sąd weźmie to pod uwagę bez zarzutu z jego strony.