Kontroler wypisał karę za brak biletu. Czy trzeba płacić?

To, co kontroler nazywa mandatem, jest opłatą dodatkową z art. 33a Prawa przewozowego, czyli roszczeniem cywilnym przewoźnika. Jeśli miałeś bilet okresowy albo ulgę, a tylko ich nie okazałeś, masz 7 dni od przejazdu, żeby je przedstawić. W pozostałych sprawach możesz złożyć reklamację.

5 min czytaniaaktualizacja 30 października 2026

To nie jest mandat

Mandat karny nakłada Policja lub straż miejska za wykroczenie. Kontroler w autobusie, tramwaju czy pociągu wystawia wezwanie do zapłaty opłaty dodatkowej. To roszczenie przewoźnika wobec pasażera, podobne do niezapłaconego rachunku.

Dlatego nie dostaniesz punktów karnych i nie trafisz do sądu karnego. Ale niezapłacona opłata może zostać przekazana windykacji, a potem trafić do sądu cywilnego.

Miałeś bilet, tylko go nie pokazałeś

Jeśli w chwili kontroli miałeś ważny bilet okresowy imienny albo uprawnienie do ulgi lub przejazdu bezpłatnego, a nie mogłeś go okazać, przedstaw je przewoźnikowi najpóźniej w ciągu 7 dni od przejazdu. Opłata zostanie umorzona, zapłacisz najwyżej opłatę manipulacyjną.

Tylko 7 dni

Ten termin liczy się od dnia przejazdu, nie od dnia, w którym dostałeś pismo z windykacji. Po jego upływie przewoźnik nie musi już umarzać opłaty.

Kiedy warto złożyć reklamację

Reklamację składasz do przewoźnika, którego kontroler wystawił wezwanie (ZTM, MPK, Koleje Śląskie, PKP Intercity itd.). Warto ją złożyć, gdy:

biletomat lub aplikacja nie działały i nie dało się kupić biletu
kontroler wpisał błędne dane albo błędną kwotę
kasowałeś bilet, ale kasownik go nie oznaczył
od przejazdu minął ponad rok, a przewoźnik dopiero teraz się upomina

Po roku roszczenie się przedawnia

Roszczenia z Prawa przewozowego przedawniają się z upływem roku. Na czas rozpatrywania reklamacji bieg przedawnienia się zawiesza. Jeśli windykator upomina się o opłatę sprzed ponad roku, możesz podnieść zarzut przedawnienia.

Uważaj na częściowe wpłaty i podpisywanie ugody. Uznanie długu przerywa przedawnienie i termin zaczyna biec od nowa.

Najczęstsze pytania

Czy kontroler może mnie zatrzymać?

Kontroler może żądać dokumentu tożsamości. Jeśli odmówisz zapłaty i nie da się ustalić Twoich danych, ma prawo ująć Cię do czasu przyjazdu Policji (art. 33a Prawa przewozowego). Najprościej okazać dokument i spór załatwić reklamacją.

Zapłacę w ciągu 7 dni. Czy będzie taniej?

Wielu przewoźników obniża opłatę dodatkową przy szybkiej zapłacie. Szczegóły są w regulaminie danego przewoźnika i na odwrocie wezwania.

Dostałem pismo od firmy windykacyjnej. Co robić?

Najpierw sprawdź datę przejazdu. Jeśli minął ponad rok, roszczenie może być przedawnione. Nie podpisuj ugody, zanim to sprawdzisz.

A mandat z fotoradaru albo od straży miejskiej?

To inna procedura. Zobacz poradnik list z fotoradaru krok po kroku.